Veelgestelde vragen bestuur
Wilt u weten wat u als lokaal bestuur kunt doen? Hieronder staan veelgestelde vragen om u daarop een antwoord te geven.
Hoe groot is de terroristische dreiging in Nederland?
De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb) is verantwoordelijk voor de bestrijding van terrorisme in Nederland. De NCTb analyseert daarom hoe groot de kans is dat terroristen een aanslag plegen in Nederland. Die kans is de terroristische dreiging.
De terroristische dreiging is niet altijd en niet overal in Nederland even groot. De NCTb bepaalt de terroristische dreiging elke drie maanden opnieuw. Dat doet de NCTb in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN). De NCTb hanteert vier niveaus voor de terroristische dreiging: minimaal, beperkt, substantieel en kritiek. Voor de actuele stand van zaken kunt u terecht op www.nctb.nl
Ook een gemeente kan te maken krijgen met terrorisme. Zo kunnen er potentiële terroristen in een gemeente wonen. Of er kunnen mogelijke doelwitten voor terroristen zijn in een gemeente. Daarom is het belangrijk dat gemeenten regelmatig controleren hoe groot de terroristische dreiging is en wat die dreiging betekent.
Download meer informatie (Pdf)
www.nctb.nl
Welke verantwoordelijkheid heeft de overheid bij een terroristische dreiging?
Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de veiligheid in hun gemeente. Daarbij hoort ook het bestrijden van terrorisme. Gemeenten doen dat samen met de lokale politie.
Ook de landelijke overheid doet veel om een terroristische aanslag te voorkomen. De minister van Justitie is verantwoordelijk voor de bestrijding van terrorisme. Hij is met de minister van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk voor de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb). De NCTb bestaat
sinds 1 januari 2005 en coördineert de bestrijding van het terrorisme.
Wilt u meer weten over wat de overheid kan doen tegen terrorisme?
Download meer informatie (PDF)
www.nctb.nl
Wat doet de landelijke overheid aan terrorismebestrijding?
De landelijke overheid doet veel aan terrorismebestrijding. De minister van Justitie is coördinerend minister voor terrorismebestrijding. Hij is met de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties verantwoordelijk voor de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb). In Nederland zijn ongeveer twintig organisaties actief om terrorisme te voorkomen en te bestrijden. De NCTb bestaat sinds 1 januari 2005 en coördineert de bestrijding van het terrorisme.
De landelijke overheid heeft de afgelopen jaren veel wetten gemaakt om terrorisme te bestrijden. Voorbeelden hiervan zijn de wet 'Terroristische misdrijven' en het wetsvoorstel 'Bestuurlijke maatregelen nationale veiligheid. Hierdoor kan de overheid het terrorisme veel beter bestrijden.
In Nederland werken verschillende organisaties samen bij de bestrijding van het terrorisme.
Binnen de Contraterrorisme-box (CT-infobox) wisselen veel van die organisaties informatie uit over personen en netwerken die betrokken zijn bij terrorisme. Dit zijn de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD), de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD), het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD), de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), het Openbaar Ministerie (OM) en de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst / Economische Controledienst (FIOD-ECD).
Ook probeert de overheid websites en satellietzenders te bestrijden die radicaal materiaal aanbieden over terrorisme.
De NCTb maakt onderscheid tussen drie soorten terroristische dreiging:
- de algemene dreiging voor Nederland
- de dreiging voor bedrijfssectoren die van vitaal belang zijn voor Nederland
- de dreiging voor concrete doelwitten, zoals gebouwen of personen
Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN)
De NCTb publiceert elke drie maanden het ‘Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland’. Daarin beschrijft de NCTb de terroristische dreiging op dat moment. Ook behandelt de NCTb daarin belangrijke terroristische ontwikkelingen. De NCTb gebruikt hiervoor informatie van openbare bronnen, zoals kranten en internet, maar ook van inlichtingendiensten. De landelijke overheid gebruikt het ‘Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland’ om beleid te ontwikkelen om terrorisme te bestrijden.
Alerteringssysteem Terrorismebestrijding (ATb)
Dat is een waarschuwingssysteem voor de overheid en bedrijven. Het Alerteringssysteem Terrorismebestrijding waarschuwt ministeries, provincies, gemeenten, politie, inlichtingendiensten en bepaalde bedrijfssectoren als er een verhoogde terroristische dreiging is voor een specifieke bedrijfssector. Daardoor kunnen overheid en bedrijven snel de juiste maatregelen nemen.
Stelsel bewaken en beveiligen
Het doel van dit systeem is het beveiligen van concrete doelwitten, zoals gebouwen of personen, tegen (terroristische) dreiging. De NCTb coördineert het stelsel bewaken en beveiligen.
Wilt u meer weten over wat de landelijke overheid doet aan terrorismebestrijding?
Download meer informatie (PDF)
www.nctb.nl
Hoe kan een gemeente radicalisering tegengaan?
Radicalisering leidt soms tot terrorisme. Maar ook als dat niet gebeurt, kan radicalisering een gevaar zijn voor de maatschappelijke binding en de democratische rechtsorde. Bijvoorbeeld wanneer groepen zich isoleren of afkeren van de rest van de samenleving, omdat ze radicale opvattingen hebben. Deze groepen kenmerken zich vaak ook door grote onverdraagzaamheid. De landelijke overheid probeert samen met gemeenten radicalisering tegen te gaan.
Een gemeente kan radicalisering op de volgende manieren tegengaan:
1. radicalisering voorkomen;
2. radicalisering signaleren en inventariseren;
3. radicalisering aanpakken.
De lokale overheid zal het initiatief nemen om radicalisering te voorkomen, te signaleren en aan te pakken. Gemeenten zijn het beste in staat om een goed beeld te krijgen van mogelijke radicalisering binnen de gemeentegrenzen. Zij kunnen namelijk gesprekken voeren met de lokale gemeenschap en ze kunnen informatie krijgen van bijvoorbeeld de politie, sociale zaken, buurt- en clubhuizen en scholen. De landelijke overheid ondersteunt en adviseert lokale overheden bij het voorkomen, signaleren, inventariseren en aanpakken van radicalisering. En zij zorgt ervoor dat gemeenten genoeg mogelijkheden hebben om dat te doen. Zo biedt het wetsvoorstel ‘Bestuurlijke maatregelen nationale veiligheid’ het gemeentebestuur de mogelijkheid om meer op te treden tegen potentiële terroristen.
Een gemeente moet alert kunnen reageren als er een terroristische aanslag of dreiging is. Daarom is het belangrijk dat een gemeente een uitgebreid netwerk van contactpersonen heeft en onderhoudt. Dit netwerk kan bij een crisis worden gebruikt om signalen van onrust op te vangen en inzicht te krijgen in de activiteiten die daartegen kunnen worden ondernomen. Het gaat bijvoorbeeld om vertegenwoordigers van maatschappelijke en religieuze organisaties, onderwijsinstellingen, belangenverenigingen of sportverenigingen. Daarnaast kan een gemeente een informatiepunt inrichten. Bij dit punt komen signalen van gemeentelijke instellingen binnen. Het informatiepunt verzamelt en analyseert systematisch deze signalen. Als het nodig is, kan een gemeente actie ondernemen.
Wilt u meer weten over hoe een gemeente radicalisering kan tegengaan?
Download meer informatie (PDF)
www.nctb.nl
Wat kan een gemeente doen bij een terroristische dreiging?
Dreigingen van terroristische acties oefenen een grote druk uit op lokale autoriteiten. Soms kan het nodig zijn dat de lokale overheid op basis van de inschatting van de ernst en de waarschijnlijkheid van de dreiging al maatregelen neemt. Er hoeft dan nog geen terroristische aanslag te zijn gepleegd.
Handelingen en situaties die afwijken van de normale gang van zaken kunnen verdacht zijn. (Wijk)agenten of medewerkers van (gemeentelijke) instellingen of andere professionals zoals jongerenwerkers en docenten, kunnen in hun dagelijkse werk verdachte handelingen en situaties opmerken. Hoe meer verdachte signalen, hoe groter de kans op een terroristische dreiging. Het is belangrijk dat medewerkers op lokaal niveau hierop alert zijn en zorgwekkende signalen bij de politie melden.
In een aantal gemeenten zijn informatiepunten waar dit soort signalen op één centraal punt samenkomen. Deze signalen kunnen de aanleiding zijn voor acties door een gemeente.
Soms is de dreiging tegen een persoon of organisatie zo groot dat de overheid die persoon of organisatie moet bewaken en beveiligen. Hiervoor heeft de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb) het stelsel bewaken en beveiligen. De burgemeester, de (hoofd)officier van justitie en de korpschef van de politie bepalen samen de ernst en waarschijnlijkheid van een dreiging. Zij bepalen welke veiligheidsmaatregelen er moeten worden genomen. En door wie. Vervolgens communiceren zij de maatregelen met de bedreigde persoon, instelling of bedrijf.
Voor bepaalde bedrijfssectoren is er een speciaal waarschuwingssysteem. Dit Alerteringssysteem Terrorismebestrijding (ATb) waarschuwt ministeries, provincies, gemeenten, politie, inlichtingendiensten en de bedrijfssectoren die zijn aangesloten voor dreigingen die voor specifieke bedrijfssectoren gelden. Daardoor kan de lokale overheid samen met de betrokken bedrijven snel maatregelen nemen.
Terroristische dreigingen kunnen leiden tot onrust onder de bevolking. Het is daarbij belangrijk dat een gemeente goed weet wat er onder de bevolking leeft. Bijvoorbeeld door een netwerk op te bouwen en te onderhouden met maatschappelijke organisaties. Zo kan een gemeente signalen van dreiging of onrust snel opmerken en meteen actie ondernemen.
Wilt u meer weten over wat een gemeente kan doen bij een terroristische dreiging?
Download meer informatie (PDF)
www.nctb.nl
Wie neemt de beslissingen bij een terroristische dreiging of crisis?
Bij een terroristische dreiging of crisis (incident of aanslag) is de plaatselijke (hoofd)officier van justitie als eerste verantwoordelijk. Hij leidt het opsporingsonderzoek en de aanhouding en vervolging van verdachten van de terroristische activiteiten.
De burgemeester is verantwoordelijk voor de openbare orde, de veiligheid en de hulpverlening bij een crisis, of bij (dreigende) rampen en calamiteiten. Dit is ook het geval bij een terroristische dreiging, incident of aanslag.
Bij een terroristische aanslag werkt de politie met een ‘Staf Grootschalig en Bijzonder Optreden’ (SGBO). Dat is een bevelstructuur speciaal voor een (terroristische) crisis, (dreigende) rampen en calamiteiten. De SGBO werkt onder het lokaal bevoegd gezag van de burgemeester of de (hoofd)officier van justitie en leidt de inzet van de politie. De SGBO fungeert als een belangrijke informatiebron voor het overleg van de burgemeester, de korpschef van de politie en de (hoofd) officier van justitie (de driehoek).
Landelijk coördineert de minister van Justitie de terrorismebestrijding. Hij kan soms besluiten nemen waarvoor eigenlijk een andere minister bevoegd is. Hij mag dat alleen doen als er geen tijd is om met de betrokken ministers te overleggen of om samen een beslissing te nemen. De crisisorganisatie voor terroristische dreigingen en crises die op landelijk niveau is opgezet, is op een aantal punten anders dan de reguliere crisisorganisatie.
Wilt u meer weten over wie de beslissing neemt bij een terroristische dreiging of crisis?
Download meer informatie (PDF)
www.nctb.nl
Wat kan een gemeente doen bij een terroristische aanslag of incident?
Een terroristische aanslag of een incident verschilt van een ‘gewone’ crisis. Bij een ‘gewone’ crisis is er geen sprake van opzet. Bij een terroristische aanslag of incident is dat wel het geval. Een explosie door een bom kan een terroristische aanslag zijn. Gijzelingen, kapingen of ontvoeringen met een terroristisch motief zijn voorbeelden van terroristische incidenten.
Een terroristische aanslag of incident vraagt dan ook om een andere aanpak. De overheid richt zich na een terroristische aanslag of incident niet alleen op de hulpverlening. Zoals het verlenen van hulp aan slachtoffers, het handhaven van de openbare orde, het regelen van extra bewaking en beveiliging en het verrichten van herstelwerk. De overheid wil ook de daders snel opsporen en aanhouden. Bovendien moet de overheid rekening houden met nieuwe aanslagen. Ten slotte zorgt een terroristische aanslag vaak voor grote maatschappelijke onrust of zelfs ongeregeldheden.
Na een terroristische aanslag of incident is de lokale overheid verantwoordelijk voor:
o hulpverlening aan slachtoffers, handhaving van de openbare orde, het regelen van extra bewaking en beveiliging en het verrichten van herstelwerkzaamheden;
o opsporing en aanhouding van daders;
o het beperken van maatschappelijk onrust.
Bij een terroristische aanslag of incident, kan de lokale overheid aan andere overheden om assistentie vragen. Zo kan een gemeente de eigen veiligheidsregio om hulp vragen. Als dat niet genoeg is, kan hulp worden gevraagd bij andere veiligheidsregio’s via het Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum (LOCC). Ook kan de (hoofd)officier van justitie een verzoek indienen voor de inzet van speciale eenheden.
Wilt u meer weten over wat een gemeente kan doen bij een terroristische aanslag of incident?
Download meer informatie (PDF)
www.nctb.nl
Hoe kan een gemeente zich voorbereiden op een terroristische dreiging of crisis?
Gemeenten kunnen zich op verschillende manieren voorbereiden op een terroristische dreiging, incident of aanslag. Ze doen dit door procedures en plannen op te stellen én daarmee te oefenen. En gemeenten zorgen ervoor dat de burgemeester op tijd de juiste informatie krijgt.
Een gemeente kan bestaande plannen voor rampenbestrijding aanpassen aan terroristische incidenten en aanslagen. Ook kan een gemeente oefenen met terroristische scenario’s en gemeentelijke functionarissen opleiden. Alle organisaties en personen die meewerken aan terrorismebestrijding leren dan wat ze kunnen doen bij een aanslag.
Ook zorgt een gemeente ervoor dat informatie over (mogelijke) terroristische incidenten of aanslagen op tijd bij de juiste mensen terecht komt. Dit is vooral belangrijk voor de burgemeester. Die is verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde en veiligheid in een gemeente. Hij moet de situatie goed kennen om besluiten te kunnen nemen bij een terroristische crisis. Het is daarom belangrijk dat de burgemeester beschikt over de juiste en meest actuele informatie.
Wilt u meer weten over hoe een gemeente zich kan voorbereiden op een terroristische dreiging of crisis?
Download meer informatie (PDF)
www.nctb.nl
Hoe gaat de communicatie na een terroristische aanslag?
Gemeenten kunnen voor hun communicatie na een terroristische aanslag vaak grotendeels gebruikmaken van bestaande draaiboeken voor crisiscommunicatie en crisisvoorlichting. Maar op een aantal punten is een iets andere aanpak nodig. De situatie bij terroristische aanslagen verschilt van de situatie bij algemene crisissituaties. Zo is de maatschappelijke onrust groter. Politie en justitie moeten daders opsporen en vervolgen. En ook is de kans groter dat de landelijke overheid een deel van de voorlichting op zich zal nemen.
De NCTb en het Expertisecentrum voor Risico- en Crisiscommunicatie (ERC) hebben samen een aantal uitgangspunten opgesteld die gemeenten kunnen gebruiken bij de communicatie en voorlichting na een terroristische aanslag. Die uitgangspunten gaan over het proces én de inhoud van de communicatie.
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de voorlichting aan het publiek en aan familie en vrienden van mensen die door de aanslag zijn getroffen. Daarbij kunnen ze hulp krijgen van het Nationaal Voorlichtingscentrum (NVC). Ook kan een gemeente een aanvraag doen voor de inzet van het landelijke publieksinformatienummer van Postbus 51 en de landelijke crisis-website www.crisis.nl.
Wilt u meer weten over hoe de communicatie gaat na een terroristische aanslag?
Download meer informatie (PDF)
www.nctb.nl
Welke organisaties houden zich bezig met bestrijden van terrorisme?
Veel organisaties zijn betrokken bij de aanpak van terrorisme. Op landelijk niveau werken ongeveer twintig organisaties aan terrorismebestrijding. Hieronder vindt u een overzicht van deze organisaties en hun taken.
Wilt u meer weten over de organisaties die zich bezig houden met het bestrijden van terrorisme?
E-learning Workshop Zeker van je Zaak
